Rar mat fra Bolivia

Noen av dere har kanskje sett Andrew Zimmern reise verden rundt og spise rar mat. Her er han i Bolivia.

Jeg har ikke spist alt det han prøver, men en ting kan jeg være enig med han om at bolivianere er god på supper.

Reklamer

Dagens lunsj på Rio Seco

I dag har jeg vert en tur på kontoret vårt på El Alto, Rio Seco.
To viktige møter ang studenten og volontørene.
Når jeg først var her ble det lunsj også.

20130220-144611.jpg
Ivan lager god lunsj på Rio Seco.
Jeg prøvte alt og det mest var godt i dag, men jeg klarte ikke å spise opp ku magen.

Boliviansk jul

Den 22. desember feiret vi boliviansk jul hos fam Wagenheim.

Joanne og Johan inviterte sammen med sine to døttre.
Joanne og Johan inviterte sammen med sine to døttre.
IMG_2697
Her ble alle satt i arbeid.
Mor lager salat
Inger lager salat
Johan tar ansvar for kylling
Johan tok ansvar for kylling
Magnus  juice sjef
Magnus juice sjef
Torborg fikk ansvar for løken
Torborg fikk ansvar for løken
Så var det leke tid
Så var det leke tid
Med kuul bilbane
Med kuul bilbane
og litt vann krig
og litt vann krig
Så var maten ferdig Picana de Pollo med salat og tortillas
Så var maten ferdig Picana de Pollo med salat og tortillas
Her sitter alle de voksne og koser seg med maten
Her sitter alle de voksne og koser seg med maten
Etter en stund var det julefilm for barna
Etter en stund var det julefilm for barna
og god tid til å snakke for de voksne.
og god tid til å snakke for de voksne.

Ekstra koselig var det at eks volontør Lotte Marie var med oss.

Og vi leste et «brev» fra Jesus

Querido Amigo:

Hola, te amo mucho. Como sabrás, nos estamos acercando otra vez a la fecha en que festejan mi nacimiento.

El año pasado hicieron una gran fiesta en mi honor y me da la impresión que este año ocurrirá lo mismo. A fin de cuentas ¡llevan meses haciendo compras para la ocasión y casi todos los días han salido anuncios y avisos sobre lo poco que falta para que llegue!

La verdad es que se pasan de la raya, pero es agradable saber que por lo menos un día del año, piensan en mí. Ha transcurrido ya mucho tiempo cuando comprendían y agradecían de corazón lo mucho que hice por toda la humanidad.

Pero hoy en día, da la impresión de que la mayoría de la gente apenas si sabe por qué motivo se celebra mi cumpleaños.

Por otra parte, me gusta que la gente se reúna y lo pase bien y me alegra sobre todo que los niños se diviertan tanto; pero aún así, creo que la mayor parte no sabe bien de qué se trata. ¿No te parece?

Como lo que sucedió, por ejemplo, el año pasado: al llegar el día de mi cumpleaños, hicieron una gran fiesta, pero ¿Puedes creer que ni siquiera me invitaron? ¡Imagínate! ¡Yo era el invitado de honor! ¡Pues se olvidaron por completo de mí!.

Resulta que habían estado preparándose para las fiestas durante dos meses y cuando llegó el gran día me dejaron al margen. Ya me ha pasado tantísimas veces que lo cierto es que no me sorprendió.

Aunque no me invitaron, se me ocurrió colarme sin hacer ruido. Entré y me quedé en mi rincón. ¿Te imaginas que nadie advirtió siquiera mi presencia, ni se dieron cuenta de que yo estaba allí?

Estaban todos bebiendo, riendo y pasándolo en grande, cuando de pronto se presentó un hombre gordo vestido de rojo y barba blanca postiza, gritando: «¡jo, jo, jo!».

Parecía que había bebido más de la cuenta, pero se las arregló para avanzar a tropezones entre los presentes, mientras todos los felicitaban.

Cuando se sentó en un gran sillón, todos los niños, emocionadísimos, se le acercaron corriendo y diciendo: ¡Santa Clos! ¡Cómo si él hubiese sido el homenajeado y toda la fiesta fuera en su honor!

Aguanté aquella «fiesta» hasta donde pude, pero al final tuve que irme. Caminando por la calle me sentí solitario y triste. Lo que más me asombra de cómo celebra la mayoría de la gente el día de mi cumpleaños es que en vez de hacer regalos a mí, ¡se obsequian cosas unos a otros! y para colmo, ¡casi siempre son objetos que ni siquiera les hacen falta!

Te voy a hacer una pregunta: ¿A tí no te parecería extraño que al llegar tu cumpleaños todos tus amigos decidieron celebrarlo haciéndose regalos unos a otros y no te dieran nada a tí? ¡Pues es lo que me pasa a mí cada año!

Una vez alguien me dijo: «Es que tú no eres como los demás, a ti no se te ve nunca; ¿Cómo es que te vamos a hacer regalos?». Ya te imaginarás lo que le respondí.

Yo siempre he dicho «Pues regala comida y ropa a los pobres, ayuda a quienes lo necesiten. Ve a visitar a los huérfanos, enfermos y a los que estén en prisión!».

Le dije: «Escucha bien, todo lo que regales a tus semejantes para aliviar su necesidad, ¡Lo contaré como si me lo hubieras dado a mí personalmente!» (Mateo 25,34-40).

Muchas personas en esta época en vez de pensar en regalar, hacen bazares o ventas de garaje, donde venden hasta lo que ni te imaginas con el fin de recaudar hasta el último centavo para sus nuevas compras de Navidad.

Y pensar todo el bien y felicidad que podrían llevar a las colonias marginadas, a los orfanatorios, asilos, penales o familiares de los presos.

Lamentablemente, cada año que pasa es peor. Llega mi cumpleaños y sólo piensan en las compras, en las fiestas y en las vacaciones y yo no pinto para nada en todo esto. Además cada año los regalos de Navidad, pinos y adornos son más sofisticados y más caros, se gastan verdaderas fortunas tratando con esto de impresionar a sus amistades.

Esto sucede inclusive en los templos. Y pensar que yo nací en un pesebre, rodeado de animales porque no había más.

Me agradaría muchísimo más nacer todos los días en el corazón de mis amigos y que me permitieran morar ahí para ayudarles cada día en todas sus dificultades, para que puedan palpar el gran amor que siento por todos; porque no sé si lo sepas, pero hace 2 mil años entregué mi vida para salvarte de la muerte y mostrarte el gran amor que te tengo.

Por eso lo que pido es que me dejes entrar en tu corazón. Llevo años tratando de entrar, pero hasta hoy no me has dejado. «Mira yo estoy llamando a la puerta, si alguien oye mi voz y abre la puerta, entraré en su casa y cenaremos juntos». Confía en mí, abandónate en mí. Este será el mejor regalo que me puedas dar. Gracias

Tu amigo
Jesús

Middag tips: Peanøttsuppe

Årets utfordring er Tsjililmiddag 2012 (http://www.ilimitado.no/innlegg/article/83873 )og i den forbindelse har jeg har oversatt en boliviansk suppe.

Da bolivianerne er veldig flinke på supper, og en av de beste suppene er peanøttsuppe. Den kan brukes som forrett ved å ikke ha i kjøtt og pasta, eller som en middag med alle ingrediensene.

Oppskriften er til fire personer.

Ingedienser:

1/2 kg. oksekjøtt, gjerne med ben og skåret i fire porsjoner (er kjøttet festet til benet blir suppen saftigere)
1,5 liter okse- eller grønnsaksbuljong
1 stk. rødløk, skrelles og hakkes
1 stk. gulrot, skrelles og kuttes i terninger
1/2 kopp erter
1 stk selleri, terninger
1/2 paprika, terninger
2 fedd hvitløk, finhakket
1/4 kopp olje
1 ss. cayennepepper
1 kopp usalta ferdig skrelte peanøtter
1 stor potet, store terninger
Krydder etter ønske – salt, pepper, spisskummen og oregano
250 gram pasta

Hvordan lage suppen

Kok kjøttet i 1,5 liter oksebuljong. La det småkoke i cirka 15 min.

Ta frem gryta til suppe og tilsett olje og hvitløk. Stek til det er mørt. Ha i de andre grønnsakene og la det surre i fem minutt – rør godt.

Ha i kjøtt, cayennepepper og hell over kraft.

Skrell nøttene mens du lager suppen. Viss du har problemer med å få av skallet, kan nøttene legges en stund i vann. Kjør nøttene i en blender og bland med opptil en kopp med vann. Når du skal ha nøttene i suppen, skrur du ned varmen og trekke gryten til side. Det gjøres for at den varme suppe ikke skal sprute.

Ha deretter i de hakkede potene.

Kryde med salt, pepper, spisskummen og oregano.

Til slutt har du i pastaen og lar alt koke i 8 – 10 minutter. Oppskriften kan også brukes uten kjøtt og eventuelt pasta.

Dryss gjerne på hakket persille ved servering.

Nyt måltidet!

Oppskriften er fritt oversatt og bildene er hentet fra http://lacocinadealejandro.blogspot.com/2010/03/sopa-de-mani.html.

Gatekjøkken

Jeg digger mer og mer denne byen.

Vi flyttet hoved kontoret vårt mer opp i sentrum i juli og det har fører til at jeg har vert mer i sentrum de siste måndene.

I tredje etasje i denne bygningwn ligger nå vårt hoved kontor

Og en av mine nye aktiviteter er å sitte på gatekjøkken, eller ta med meg ting fra gatekjøkkene.

Papaya og banan juice med melk er blitt min favoritt

Ja, for det er ikke gatekjøkken i den formen vi har i Norge.

Det er frukt gatekjøkken, hvor du kan få det du måtte ønske deg lagt av frukt
og noen grønnsaker.
Her ser dere "kjøkkene"
En god fruktsalat med yoghurt kan anbefales til lunsj

På besøk hos fam til Efraim

I går var det Todo Santo og det vil si heligdag her i Bolivia.

Fam Steine og jeg ble invitert ut på landsbygda til en koselig familie og nå skal dere få se mange flotte bilder fra turen.

Her er Torborg, Kari, Magnus og Gaut på El Alto, vår første stopp på turen.
Todo Santo er en dag da hele famiien reiser for å besøke sine avdøde på gravplassen. Her ser dere en familie som laste opp mini bussen.
Flott fjellkjede på veien
Noen hadde fått motorstopp på veien og vi prøvde å hjelpe, uten hell
Veien var ganske så god nesten helt frem
Her er vi vel fremme
Minste datteren er ute med sauene
Først fikk vi supe
som var lagt på åpen ild
Vi hadde med kjøtt og her lager mor i familien i stand kyllingen
De laget mat i en gruve i jorden. Her tar de opp potetene fra gruven.
Og her legger de kyllingen ned på de varme steinene
Så dekket de gruven med pinner, papir og jord
Så var det bare å vente, men tiden gikk fort for der var masse å se på.
Lama
Sauene som var inngjert en liten stund
men det er helt klart at pus var det helt store
Etter en halv time var kyllingen ferdig
Så da var det å sette seg til rette og finne frem all maten.
Her er hele gjenen og jeg kan love dere at maten smakte kjempe godt.
Magne sammen med autoriteten i området.
Her har vi familien dehar også en datter/søster som studerer i Venezuela.

For 10 månder siden mistet de en datter/søster. Hun var ute og gjetet sauene da lynet tok henne.

Hun er gravlagt rett ved huset, da hun ikke fikk ligge på gravplassen for de er redde for at det vil føre til at flere blir tatt av lynet.

Pusen koser seg
Vi fikk tid til å leke litt før vi dro tilbake til byen
Og gutta fikk grave litt
Og Efraim fikk hjalp til med å gjete sauen litt før han ble med oss til byen igjen.

En utrolig koselig dag i Bolivia

Med gutta på tur til Alpakka – land

For noen  lørdager siden  fikk jeg lov til å være med ”gutta” på tur til Alpakka-land og landsbyen Catacora. Dette er en landsby på høysletta i Bolivia der Misjonsalliansen jobbet i for ca 10år siden. ”Gutta” var ikke hvem som helt, det var Magne Steine, norsk utsending og dyrlege, Placido som har jobbet for organisasjonen i over 20 år, og som kommer i fra denne landsbyen, han er dessuten eier av hele 150 alpakkaer. Ronaldo, som har jobbet for Misjonsalliansen i denne landsbyen, han er også dyrlege, og på reisen hadde han med sin sønn Per på 5 år som er oppkalt etter tidligere utsending Per Bondevik. Bedre reisefølge til et spennende reisemål er det vanskelig å oppdrive, så jeg følte meg utrolig privilegert!

Ronaldo og Placido
Ronaldo og Placido

Etter en litt treg start fra min side, kom Magne og jeg av gårde kl.06.40 fra sør sone i La Paz.I sentrum av byen plukke vi opp Placido, og så gikk turen bokstavlig talt rett opp 400m til El Alto! La Paz er helt spesiell slik, der den klorer seg fast i skråningene opp mot Høysletten Altiplano.

Etter at vi hadde plukket opp Ronaldo og Per, hans 5 år gamle sønn som er oppkalt etter Per Bondevik som var utsending her tidligere. Så måtte vi på leit etter bensin på El Alto, men det gjelder bare å være tålmodig og ta ting med litt humør, så går alt an i Bolivia. 

Jeg fikk bilder av noen nordiske lastebiler så jeg var kjempe fornøyd. Så gikk turen mot grensen til Titikaka sjøen og Peru.

Når vi var nesten inne i Peru, tok vi av hovedveien og kjørte vel i 2 timer på både fin, og mindre fin grus vei, som slynget seg i den mest fantastiske naturen.

Det tok ikke lage tid før vi fikk se de første Lamaer som gikk fritt omkring i landskapet.

Midt veis på turen fikk vi også se ville Vicña,

og jeg lærte at Vicña er en av fire arter i den søramerikanske kamelfamilien, og at den har vert i fare for å bli utryddet fordi de har det beste kjøtte og den fineste ullen av alle som finnes. Derfor er de fredet i forhold til jakt. Et utrolig flott syn.

På veien måtte vi stoppe på en kontroll post ved en San Andres de Machaca, og her hadde vi et kort møte med landsbyens ledere.

De var samle for å ha en fest med Evo Morales, Presidenten i Bolivia, men en fest sammen med Evo var ikke en god nok grunn for oss til å stoppe, så vi dro videre.

Neste landsby var Santiago de Machaca hvor Misjonsallianse hadde sitt hovedkontor da de jobbet i dette området, men det var ikke tid til å stoppe, da vi ennå hadde en god halv timer igjen målet vårt. Veien dit gikk oppover fjellsiden, og vel oppe fikk jeg for første gang se fjellet Sajama som er det høyeste fjellet i Bolivia, og som i følge Wikipedia er 6542 meter over havet. Helt klart et kult fjell, men ikke så mektig som Illimani som ligger ved La Paz.

På vei langs fjellsiden sa Palacido at det var først nå vi så alpakkaer. Jeg hadde lenge lurt på hvorfor vi til nå bare bare hadde sett lama og ikke alpakkaer, men da forsto jeg det. For i dalsøkket vi nå kjørte i var det myrer, og alpakkaen liker at klovene er våte og det gir mye mer slitesterk fiber i ullen dens.

Plutselig sier Ronaldo: der borte er der struts og jeg tenker med meg selv: hørte jeg riktig nå? Og jo da, langt der boret på myren foran oss står der flere strutser og ser opp i mot oss, ikke akkurat den plassen jeg hadde forventet meg å se struts! Jeg ble fortalt at struts og alpakka trives godt i samme miljø.

Etter mer en 5 timer kjøring var vi endelig vell fremme i Catacora. Kona til Placido tok godt imot oss og hun inviterte oss inn på en herlig suppe med lama kjøtt i. Deretter fikk vi se lamaen som vi hadde spist og  alpakka ull og produkter som damen i landsbyen hadde laget.

Her viser kona til Placido frem lamaen vi fikk som mat

Så gikk turen til den peruanske grensen, høysletta som er  beitemarkene til Alpakkaen, hvor vi blant annet fikk se hva de spiste,

Hvor de sov

Og at de foretrakk egne ”toaletter områder” på beitemarken(rensliger dyr).

Vi fikk også se kanalene som var bygget opp for å føre vann ut til større områder. Disse kanalene må renses hvert år etter regntiden som slutter rundt mars. Jeg lærte også Alpakka kjennetegnes av at den har meste ull på hode og på beina og den har mindre ører enn lamaer.

Per hoppende glad i Per......u

Tilbake i landsbyen var vi innom skolen som Misjonsalliansen har vert med på å bygge, og huset der kontorene hadde vært. Skolen har nå 350 elever og var landsbyens møte plass også etter skole tid p.g.a volleyball banen de hadde bygget under tak. Da Misjonsalliansen var her ,hjalp de hovedsaklig til med primærbehovene i landsbyen. Slik som å legge inn drikkevann til husene, bygge vanningsanlegg for bønder, skoler, og helsestasjoner pluss at de utviklet bedre ullproduksjon og produksjons kvalitet av dyr. Misjonsalliansen legger ikke skjul på at man ikke helt lyktes med å hjelpe lokalbefolkningen til å videreutvikle gode produkter laget av ullen. Men utover dette er innbyggerne evig takknemlig for arbeidet som Misjonsalliansen har lagt ned her. Den innsatsen har helt klart hjulet landsbyen til å overleve.

Etter en runde i den lille landsbyen var det tilbake til huset til Placido og for å spise mer. Denne gangen fikk vi en stor tallerken med Lama kjøtt, søt potet, banan, vanlige poteter, salat og tomater med ”et lite stykke Norge” som dessert.

Så var det på tiden å dra hjem til La Paz igjen, en tur som var like spektakulær som turen ut.

Jeg ble spesielt glad fordi jeg fikk tatt noen bilder av markene der det nyslåtte konetkorn var dekorativt buntet sammen i nek.

Andre opplysninger om Alpakka og Lama: Lama og Alpakka er flokk dyr De har blitt først temmet for å bli brukt som husdyr for mer en 2000år siden . Det finnes to typer alpakka – suri og huacaya, der huacaya er mest vanlig og det var det vi så. Alpakkaen har en gjennomsnitts vekt på 50–70 kg og en gjennomsnittlig skulderhøyde på 1 meter og er ca 1,5 meter høy. Alpakkaen har en levealder på 20–25 år. De kan produsere mellom 3 og 5 kilo ull i året Skulle du lure på hva som er det fjerde dyre i den søramerikanske kamelfamilien så er det Guanaco som også er viltlevende.

Mine kilder i denne artikkelen er i hovedsaklig Placido, Ronaldo og Magne men også misjonsalliansen.no og wikipedia. Siden dette ikke er en skole oppgave har jeg ikke skrevet kildene på rett plass og jeg vil heller ikke anbefale deg å bruke denne artikkelen som kilde i en skole oppgave men jeg håper det har vert morsomt og lære rikt å være med meg på reisen.

Quiabaya

For dem av dere som følger med på bloggen min har dere sikkert les artikkelen som jeg har skrevet om åpningen av skole i Quiabaya.

Jeg tok også en del bilder denne dagen og her kommer det.

Vi dro først til Sorata for å overnatte
Så dro vi dro vi ......
lenger enn langt
På veien var det et flott fosse fall
Etter to time kjøring på dårlige veier såg vi endelig landsbyen Quiabaya lang der fremme.
men ennå var det en halv time til før vi var fremme
Vi fikk omvisning i landsbyen
Så fikk vi mat hos nabolags presidenten
så fikk vi alle diplomer
deretter var det offesiell åpning av skolen av ordføreren og meg
Stolte barn viser frem den nye skolen sin

Så var det mat
og enda mer mat i form av Atapi
før den lange veien via Sorata og til La Paz

En flott tur som er vanskelig å få på bilder, men jeg har prøvd så god jeg kunne.